توسط : جای جوش یا اسکار آکنه یکی از مشکلات شایع پوستی است که میتواند اعتمادبهنفس را کاهش دهد. حتی پس از از بین رفتن جوشها، برخی اسکارها روی پوست باقی میمانند و بدون درمان بهبود نمییابند. در حالی که لکههای قرمز یا قهوهای تخت ناشی از التهاب (PIH) اغلب طی چند ماه محو میشوند، اسکارهای واقعی با تغییر بافت پوست داستان متفاوتی دارند.
شناخت انواع اسکار به شما کمک میکند بفهمید کدام یک دائمی هستند و چگونه میتوان ظاهر آنها را بهبود داد. در این مقاله با سه نوع اسکار آکنه که بدون مداخله از بین نمیروند، علل ایجاد و گزینههای درمانی آنها آشنا میشویم.
چرا برخی اسکارهای آکنه دائمی هستند؟
اسکارهای آکنه زمانی شکل میگیرند که التهاب جوشها به کلاژن پوست آسیب بزند. در موارد خفیف، بدن میتواند کلاژن را بازسازی کند و پوست به حالت طبیعی بازگردد. اما در آکنه شدید، تخریب بافت بیشتر از ترمیم است و فرورفتگیها یا برجستگیهای دائمی ایجاد میشود.
- اسکارهای آتروفیک (فرورفته): حدود ۸۰-۹۰٪ اسکارها را تشکیل میدهند و ناشی از کمبود کلاژن هستند.
- اسکارهای هایپرتروفیک و کلوئید (برجسته): از تولید بیش از حد کلاژن در ترمیم ناشی میشوند و گاهی فراتر از محل جوش گسترش پیدا میکنند.
عوامل ژنتیک، رنگ پوست و تأخیر در درمان نقش مهمی در ایجاد اسکار دارند. برخلاف لکههای PIH که با کرمهای روشنکننده مانند ویتامین C محو میشوند، این اسکارها نیاز به مداخله فعال درمانی دارند.
۳ نوع اسکار آکنه که بدون درمان محو نمیشوند
１. اسکارهای آیس پیک: گودالهای عمیق و نوکتیز
اسکارهای آیس پیک (Ice Pick) شبیه سوراخهای کوچک V شکل هستند که تا لایه درم فرو رفتهاند. این نوع اسکار معمولا ناشی از آکنه کیستیک شدید است و حدود ۶۰-۷۰٪ اسکارهای آتروفیک را تشکیل میدهد.
ویژگیها:
- عمق زیاد و عرض کم (۱-۲ میلیمتر)
- لبههای تیز و قابل مشاهده
- مقاوم به بهبود خودبهخود
چرا محو نمیشوند: آسیب عمیق لایههای زیرپوستی باعث میشود بازسازی طبیعی کلاژن کافی نباشد.
２. اسکارهای باکس کار: فرورفتگیهای با لبههای مشخص
اسکارهای باکس کار (Boxcar) فرورفتگیهایی با دیوارههای شیبدار و تعریف شده هستند. معمولا روی گونههای پایین و خط فک ایجاد میشوند و ناشی از التهاب گسترده جوشها هستند.
ویژگیها:
- عرض ۱.۵-۴ میلیمتر و عمق ۰.۱-۰.۵ میلیمتر
- لبههای مشخص و صاف
- بافت پوست اطراف را بهخوبی ادغام نمیکنند
چرا محو نمیشوند: لبههای فیبری فرورفتگی را ثابت نگه میدارند و باعث میشوند بدون درمان، شکل جعبهای آنها باقی بماند.
３. اسکارهای هایپرتروفیک و کلوئید: برجستگیهای سفت و ضخیم
این نوع اسکار شامل تودههای برجسته و سفت است که گاهی فراتر از محل جوش گسترش مییابد. معمولا روی سینه، پشت و فک ایجاد میشود و در پوستهای تیره شایعتر است.
ویژگیها:
- برجسته و سفت
- گاهی همراه با خارش یا درد
- ماتریکس کلاژن متراکم
چرا محو نمیشوند: تولید بیش از حد کلاژن باعث میشود ترمیم طبیعی رخ ندهد. هایپرتروفیکها کمی صاف میشوند، اما کلوئیدها معمولا بدون درمان بزرگتر میشوند.
درمانهای مؤثر برای اسکارهای دائمی
خبر خوب این است که با درمان میتوان ظاهر اسکارها را تا ۵۰-۹۰٪ بهبود داد. در ادامه جدولی از گزینههای خانگی و حرفهای ارائه شده است:
| نوع اسکار | گزینههای خانگی | درمانهای حرفهای | بهبود مورد انتظار | زمان استراحت |
| آیس پیک | کرم رتینوئید، لایهبردار شیمیایی | برش پانچ، پیل TCA، لیزر CO2 فرکشنال | ۷۰-۹۰٪ پس از ۳-۶ جلسه | ۵-۷ روز |
| باکس کار | میکرونیدلینگ، سرم ویتامین C | سابسیژن + فیلر، لیزر اربیوم فرکشنال | ۶۰-۸۰٪ طی ۴-۶ ماه | ۳-۵ روز |
| هایپرتروفیک/کلوئید | ورقههای سیلیکونی، ژل عصاره پیاز | تزریق استروئید، کرایوتراپی، رادیوتراپی | ۵۰-۷۰٪ صاف شدن در ۶-۱۲ ماه | کم |
نکات مهم:
- ضدآفتاب فراموش نشود: SPF ۳۰+ برای جلوگیری از تیرهتر شدن اسکار ضروری است.
- سبک زندگی سالم: ترک سیگار و هیدراته ماندن به ترمیم پوست کمک میکند.
- مراجعه به متخصص: اگر اسکارها باعث ناراحتی عاطفی شوند یا پس از ۳ ماه به درمانهای خانگی پاسخ ندهند، مراجعه به متخصص ضروری است.
هرساله روشهای نوین مانند تزریق بدون سوزن اسید هیالورونیک، اولتراسوند با شدت بالا و ژلهای حاوی آزلائیک اسید نتایج امیدوارکنندهای به ویژه در اسکارهای فرورفته داشتهاند.
جمعبندی
همه اسکارهای آکنه دائمی نیستند، اما آیس پیک، باکس کار و هایپرتروفیک/کلوئید بدون درمان ممکن است مادامالعمر باقی بمانند. درمان زودهنگام و مراقبت فعال، بهترین روش برای کاهش ظاهر این اسکارها است. از محصولات موضعی تا روشهای لیزری پیشرفته، گزینههای مؤثر در دسترس هستند. پوست شما شایسته زیبایی و اعتمادبهنفس است، پس برای برنامهریزی درمان، با متخصص پوست مشورت کنید و مراقبتهای روزانه را جدی بگیرید.