توسط : اگر مدتی است با جوشهای مداوم یا ناگهانی دستوپنجه نرم میکنید و نمیدانید علت اصلی آن چیست، تنها نیستید. بیش از ۸۰ درصد افراد در طول زندگی خود آکنه را تجربه میکنند؛ اما نکتهای که اغلب نادیده گرفته میشود این است که نوع آکنه تعیینکننده مسیر درمان است.
بسیاری نمیدانند آکنهشان هورمونی است یا باکتریایی و همین موضوع باعث انتخاب درمان اشتباه و بدتر شدن شرایط میشود. در این مطلب توضیح میدهیم که آکنه هورمونی چه تفاوتی با آکنه باکتریایی دارد، چگونه میتوان آنها را تشخیص داد و چه روشهای درمانی برای هرکدام مؤثر است.
خلاصه تشخیص سریع آکنه هورمونی و باکتریایی
آکنه هورمونی معمولا عمیق، دردناک و مکرر است. اغلب به شکل جوشهای کیستی و زیرپوستی بروز میکند. آکنه باکتریایی بیشتر سفیدک، سرسیاه و جوشهای سطحی است. بنزوئیل پراکسید یکی از بهترین درمانهای آن محسوب میشود. امکان دارد هر دو نوع آکنه را بهطور همزمان داشته باشید؛ چون چربی اضافه ناشی از هورمونها محیط مناسبی برای رشد باکتریها ایجاد میکند.
تفاوت آکنه هورمونی و باکتریایی
- آکنه هورمونی از چربی زیاد پوست شروع میشود: وقتی هورمونها دچار نوسان میشوند، غدد سبابه فعالیت بیشتری دارند و سبوم (چربی طبیعی پوست) بیش از حد تولید میشود. نتیجه؟ پوست چرب، منافذ بسته و جوشهای بزرگ و دردناک.
- آکنه باکتریایی ناشی از عفونت منافذ است: منافذی که با چربی یا سلول مرده بسته میشوند، محیط عالی برای تکثیر باکتریها هستند. این وضعیت منجر به جوشهای سرسفید، سرسیاه یا التهابی میشود.
- امکان همزمانی هر دو نوع آکنه: چربی زیاد ناشی از هورمونها راه را برای باکتریها باز میکند. به همین دلیل، بسیاری از افراد هم جوش هورمونی و هم جوش باکتریایی دارند.
چگونه بفهمیم آکنه هورمونی داریم؟
- بروز آکنه در بزرگسالی: اگر بالای ۲۰ یا ۲۵ سال دارید و ناگهان دچار جوشهای دورهای شدهاید، احتمال زیاد علت آن خصوصا در زنان هورمونی است.
- جوشها طبق یک الگوی زمانی تکرار میشوند: مثلا هر ماه و نزدیک پریود یا در مواقع استرس شدید. این الگوی تکراری کاملا مختص آکنه هورمونی است.
- سابقه خانوادگی: اگر پدر یا مادر شما جوشهای مشابه داشتهاند، ژنها نقش مهمی دارند و احتمالا آکنه شما هم هورمونی است.
- استرس و کمخوابی: هورمونهای استرس (مثل کورتیزول) باعث چربتر شدن پوست و تشدید آکنه میشوند.
- مصرف داروهای هورمونی: استروژن، تستوسترون، استروئیدهای آنابولیک، لیتیم و… همگی میتوانند باعث جوش هورمونی شوند.
- مشکلات هورمونی مثل PCOS: افرادی که سندرم تخمدان پلیکیستیک، آکرومگالی یا اختلالات اندوکرینی دارند اغلب دچار آکنه هورمونی هستند.
چگونه بفهمید آکنه شما باکتریایی است؟
- رژیم غذایی چرب و پرکالری: غذاهای سرخشده، فستفودها، قند بالا و امگا ۶ زیاد میتوانند التهاب ایجاد کرده و آکنه باکتریایی را تشدید کنند.
- زندگی در مناطق آلوده: آلودگی محیطی منافذ را میبندد و زمینه رشد باکتریها را فراهم میکند.
- وجود یک جوش تکسر (سرسفید یا سرسیاه): این نوع جوشها معمولا باکتریایی هستند و ربطی به هورمون ندارند.
- جوشهای قرمز، چرکی و کیستی: اینها معمولا ترکیبی از آکنه هورمونی و باکتریایی هستند.
درمان آکنه هورمونی؛ از روتین روزانه تا درمان دارویی
１. داشتن روتین ثابت مراقبت از پوست
- شستوشوی ملایم دو بار در روز
- استفاده از سالیسیلیک اسید برای لایهبرداری
- مصرف رتینویید چند بار در هفته برای جلوگیری از بسته شدن منافذ
نکته: رتینول و بنزوئیل پراکسید همزمان استفاده نشود.
２. محصولات غیرکومدوژنیک
تمام محصولات آرایشی، مرطوبکننده و ضدآفتاب باید non-comedogenic باشند.
３. درمانهای تخصصی
در صورت نیاز:
- تخلیه حرفهای سرسیاهها
- نوردرمانی
- تزریق کورتیزون برای جوشهای دردناک
４. داروهای تنظیمکننده هورمون
برای زنان، قرصهای ضدبارداری یا اسپیرونولاکتون در موارد شدید تجویز میشود.
(مصرف باید زیر نظر پزشک باشد).
درمان آکنه باکتریایی؛ کنترل باکتری و التهاب
１. بنزوئیل پراکسید
- بهترین درمان خط اول برای آکنه باکتریایی است.
- روزانه ۱–۲ بار فقط روی نواحی درگیر استفاده شود.
２. آنتیبیوتیکهای خوراکی (در موارد شدید)
مثل داکسیسایکلین یا آزیترومایسین و فقط با نسخه پزشک و برای مدت کوتاه.
３. رعایت بهداشت و سبک زندگی
- شستوشوی مرتب
- پرهیز از لمس صورت
- استفاده از لباسهای تنفسپذیر
- جلوگیری از عرق زیاد
- ضدآفتاب مناسب
تفاوت آکنه قارچی با سایر جوشها
اگر برجستگیهای ریز، قرمز و خارشدار دارید، احتمالا آکنه قارچی (فولیکولیت) است. درمان آن کاملا متفاوت است و باید از محصولات ضدقارچ استفاده کنید.
نکات مهم پایانی در رابطه با انواع جوشها
- حداقل یک ماه به هر درمان فرصت بدهید. تغییر پشتسرهم محصولها فقط پوست را تحریک میکند.
- از ترکاندن جوشها جدا خودداری کنید.
- اگر آکنه روی اعتمادبهنفس شما تاثیر گذاشته، حتما دربارهاش صحبت کنید یا مشاوره بگیرید.
منبع: wikihow
