توسط : بعد از برطرف شدن جوشها، بسیاری از افراد با لکهها یا فرورفتگیهایی روی پوست مواجه میشوند که همیشه مشخص نیست کدام یک جای جوش واقعی است و کدام فقط یک تغییر رنگ موقتی. شناخت تفاوت بین PIH (لکهای پس از التهاب) و اسکارهای آکنه یکی از مهمترین قدمها برای انتخاب درمان درست و رسیدن به پوستی صاف و یکنواخت است.
طبق گزارشهای اخیر تا سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵)، میلیونها نفر در جهان سالانه دچار آکنه و عوارض پس از آن میشوند. در پوستهای تیرهتر، بروز PIH شایعتر است، در حالی که افرادی که دچار آکنههای التهابی و عمیق میشوند بیشتر در معرض اسکار قرار دارند.
در این مقاله تفاوت این دو مشکل، علائم، درمانها و روشهای پیشگیری را بررسی میکنیم.
PIH چیست؟ (لکهای رنگی پس از التهاب)
PIH یک تغییر رنگی تخت، سطحی و موقتی است که بعد از التهاب یا آسیب ایجاد میشود. بر خلاف اسکار، PIH بافت پوست را تغییر نمیدهد؛ فقط رنگ آن تیرهتر میشود.
- ویژگیهای ظاهری PIH: لکههای صاف و بدون برجستگی یا گودی
- طیف رنگی: صورتی، قرمز، قهوهای یا بنفش
- محل شایع: گونهها، پیشانی، چانه و جاهایی که جوش زده
چرا PIH ایجاد میشود؟
- افزایش تولید ملانین برای محافظت از پوست
- التهاب ناشی از جوش، خراش، نیش حشره، لیزر یا پیلینگ
- دستکاری جوشها که التهاب را چند برابر میکند
- آفتاب که حتی لکههای کوچک را تیرهتر میکند
درمان PIH؛ چگونه سریعتر محو میشود؟
PIH معمولا ۶ تا ۱۲ ماه طول میکشد تا محو شود، اما با درمان مناسب این زمان بسیار کوتاهتر میشود.
بهترین روشهای درمانی:
در خانه و محصولات OTC:
- سرم ویتامین C (درخشانکننده و آنتیاکسیدان قوی)
- رتینوئیدها مثل آداپالن (کمک به بازسازی پوست)
- آزلائیک اسید (مؤثر در کاهش ملانین)
- هیدروکینون ۲–۴٪ تحت نظر پزشک
در کلینیک:
- پیلینگ شیمیایی لایه سطحی (مثل سالیسیلیک اسید یا TCA)
- لیزر Q-Switched Nd :YAG برای هدفگیری ملانین
- IPL برای کاهش قرمزی
- لیزرهای پیکوثانیه (مثال: Picoway) با نتایج ۷۰–۹۰٪ در چند جلسه
نکته طلایی: استفاده روزانه از ضدآفتاب SPF 30+ ضروری است. نور UV میتواند لکها را تا ۳۰٪ تیرهتر کند.
اسکار آکنه چیست؟ (تغییر دائمی بافت پوست)
اسکار آکنه زمانی ایجاد میشود که التهاب شدید به لایههای عمیق پوست آسیب بزند و روند ترمیم باعث کمبود یا افزایش بیشازحد کلاژن شود. برخلاف PIH، اسکار خودبهخود از بین نمیرود.
انواع اسکارها
- آتروفیک (فرورفته) – شایعترین
- Ice Pick: گودیهای باریک و عمیق
- Boxcar: حفرههای لبهدار
- Rolling: موجدار و پهن
- هایپرتروفیک و کلوئید
- تودههای برجسته و سفت
- شایع در پوستهای تیره
چه چیزی باعث ایجاد اسکار میشود؟
- آکنههای کیستیک و التهابی شدید
- تخریب بافت درم و کلاژن
- درمان نشدن بهموقع آکنه
- فشار دادن و ترکاندن جوشها
- زمینه ژنتیکی
درمان اسکار؛ روشهای عمیق و تخصصی
برای بهبود اسکار، پوست باید تحریک به ساخت کلاژن جدید شود. درمانها بسته به نوع اسکار انتخاب میشوند.
روشهای کلینیکی مؤثر:
- میکرونیدلینگ با RF: بهبود ۶۰–۸۰٪
- سابسیژن: مناسب برای اسکارهای چسبیده
- لیزر فرکشنال CO2 یا اربیوم: مناسب اسکارهای عمیق
- تزریق فیلر: پر کردن فرورفتگیها
- PRP همراه با نیدلینگ برای ترمیم سریعتر
- درمان کلوئید: تزریق استروئید، کرایوتراپی یا لیزر خاص
نتیجهگیری: اسکارها با ترکیب چند درمان، طی چند ماه بین ۵۰–۹۰٪ بهبود پیدا میکنند.
| ویژگی | PIH (لک پس از التهاب) | اسکار آکنه |
| نوع تغییر | تغییر رنگ | تغییر بافت |
| ظاهر | لکه صاف و رنگی | فرورفتگی یا برجستگی |
| مدت ماندگاری | موقتی | دائمی بدون درمان |
| عمق مشکل | سطحی | عمیق (درم) |
| درمان اصلی | روشنکنندهها و ضدآفتاب | لیزر، نیدلینگ، سابسیژن |
| زمان بهبود | چند ماه | چند ماه تا یک سال |
چطور از PIH و اسکار پیشگیری کنیم؟
- درمان زودهنگام آکنه: استفاده از رتینوئیدها و بنزوئیل پراکسید التهاب را کاهش میدهد.
- دست نزدن به جوشها: فشار دادن جوشها احتمال اسکار را چند برابر میکند.
- ضدآفتاب فراموش نشود: روزانه، حتی در خانه یا هوای ابری.
- سبک زندگی مفید برای ترمیم پوست:
- مصرف ویتامین C و E
- نوشیدن آب کافی
- کاهش قند و غذاهای فراوریشده
- ترک سیگار
با رعایت این نکات، خطر ایجاد PIH و اسکار تا ۷۰٪ کاهش مییابد.
جمعبندی
تشخیص اینکه با PIH (لک موقت) طرف هستید یا اسکار (تغییر بافت دائمی)، اولین قدم در انتخاب درمان مؤثر است.
- PIH با روشنکنندهها و مراقبت روزانه قابل مدیریت است.
- اسکارها نیاز به روشهای کلینیکی پیشرفته دارند.
اگر این مشکلات روی اعتمادبهنفس یا کیفیت زندگیتان تأثیر گذاشتهاند، مراجعه به متخصص پوست بهترین و سریعترین مسیر است.
