توسط : آکنه یکی از شایعترین مشکلات پوستی است که بسیاری از افراد در سنین مختلف با آن درگیر هستند. در کنار درمانهای شناخته شدهای مانند رتینوئیدها، سالیسیلیک اسید و بنزوئیل پراکسید، نام ویتامین C نیز در سالهای اخیر برای درمان آکنه بیشتر شنیده میشود. اما سؤال اصلی این است که آیا ویتامین C واقعا میتواند به درمان آکنه کمک کند یا فقط یک ترند مراقبت پوستی است؟
پاسخ کوتاه این سوال بله است. ویتامین C میتواند مؤثر باشد اما نه به همان روشی که درمانهای کلاسیک آکنه عمل میکنند. در ادامه بررسی میکنیم که ویتامین C چگونه روی آکنه اثر میگذارد، چه انتظاری باید از آن داشت و بهترین روش استفاده از ویتامین C برای درمان آکنه چیست.
نقش واقعی ویتامین C در درمان آکنه
برخلاف بسیاری از محصولات ضد جوش که مستقیما باکتریها را هدف میگیرند یا منافذ را پاکسازی میکنند، ویتامین C بیشتر از طریق کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو با آکنه مقابله میکند. استفاده موضعی و منظم از ویتامین C میتواند باعث کاهش قابل توجه ضایعات آکنه شود.
در یک مطالعه 8 هفتهای ثابت شد که استفاده از ۵٪ ویتامین C منجر به ۴۸.۸٪ کاهش در ضایعات آکنه میشود و ترکیب ویتامین C با رتینول این کاهش را به ۶۳.۱٪ میرساند. این نتایج نشان میدهد که ویتامین C بهعنوان درمان مکمل، نقش مؤثری در کنترل آکنه و بهبود ظاهر پوست دارد.
ویتامین C چگونه به پوست مستعد آکنه کمک میکند؟
کاهش التهاب و قرمزی جوشها
بخش زیادی از ظاهر ناخوشایند آکنه به دلیل التهاب است. ویتامین C با مهار برخی از سیگنالهای التهابی سیستم ایمنی به کاهش قرمزی، تورم و درد جوشهای فعال کمک میکند. به همین دلیل ویتامین C برای آکنههای التهابی بسیار مفید است.
تنظیم ترشح چربی پوست
تحقیقات نشان دادهاند که ویتامین C موضعی میتواند تولید سبوم (چربی پوست) را متعادل کند. این تنظیم بدون ایجاد خشکی شدید انجام میشود و به جلوگیری از مسدود شدن منافذ و تشکیل جوشهای جدید کمک میکند.
کاهش جای جوش و لکهای تیره (PIH)
یکی از مهمترین مزایای ویتامین C برای پوست مستعد آکنه، کمرنگ کردن لکهای تیره پس از جوش است. ویتامین C با مهار تولید ملانین و تحریک ساخت کلاژن، به مرور باعث روشنتر شدن پوست و یکنواخت شدن رنگ آن میشود.
بهترین نوع ویتامین C برای آکنه چیست؟
برای پوستهای مستعد جو، هم درصد و هم نوع ویتامین C اهمیت زیادی دارد. تحقیقات بالینی نشان میدهند که بهترین و مؤثرترین غلظت ویتامین C برای این نوع پوستها بین ۵ تا ۱۰ درصد است؛ درصدی که میتواند اثر درمانی داشته باشد بدون اینکه باعث تحریک شدید پوست شود.
از نظر فرم ویتامین C، دو نوع آن بیشترین کاربرد و پشتوانه علمی را دارند. ال-آسکوربیک اسید قویترین و خالصترین شکل ویتامین C است و اثرگذاری بالایی دارد، اما ممکن است برای پوستهای حساس یا بسیار مستعد آکنه کمی تحریککننده باشد. در مقابل سدیم آسکوربیل فسفات فرم ملایمتری از ویتامین C محسوب میشود که پایداری بیشتری دارد و معمولا توسط پوستهای آکنهای بهتر تحمل میشود. به همین دلیل اگر پوست حساسی دارید یا بهراحتی دچار قرمزی و سوزش میشوید، استفاده از محصولاتی که حاوی سدیم آسکوربیل فسفات هستند، انتخاب ایمن و منطقیتری خواهد بود.
نحوه صحیح استفاده از ویتامین C برای آکنه
برای گرفتن بهترین نتیجه از ویتامین C، رعایت ترتیب و دفعات مصرف اهمیت زیادی دارد:
- سرم ویتامین C را بعد از شستشوی صورت و قبل از مرطوبکننده استفاده کنید.
- یک تا دو بار در روز (صبح و در صورت تحمل، شب).
اگر پوست حساسی دارید:
- با ۵٪ و روزی یک بار شروع کنید.
- پس از سازگاری پوست، میتوانید دفعات را افزایش دهید.
ترکیب ویتامین C با درمانهای دیگر آکنه: ویتامین C معمولا با بیشتر درمانهای آکنه سازگار است، اما برای کاهش احتمال تحریک ویتامین C را صبح و رتینوئیدها یا درمانهای قویتر را شب استفاده کنید.
چه مدت طول میکشد تا از مصرف ویتامین C برای درمان آکنه نتیجه بگیریم؟
ویتامین C درمان فوری نیست، اما نتایج پایدار و ایمنتری ارائه میدهد:
- ۳–۴ هفته: روشنتر شدن و شفافیت پوست
- ۶–۱۲ هفته: کاهش تدریجی جوشهای فعال
- ۸–۱۲ هفته: بهبود جای جوش و یکنواخت شدن رنگ پوست
راز موفقیت در استفاده از ویتامین C برای درمان آکنه، استفاده مداوم و صبورانه است.
عوارض جانبی احتمالی مصرف ویتامین C برای درمان آکنه
در اغلب افراد ویتامین C بهخوبی تحمل میشود. با این حال ممکن است در ابتدای مصرف شاهد موارد زیر باشید:
- سوزش خفیف
- قرمزی موقتی
- احساس گرما روی پوست
این علائم معمولا گذرا هستند. اگر تحریک ادامهدار شد، دفعات مصرف را کاهش دهید یا به غلظت پایینتر برگردید.
چه زمانی باید برای درمان آکنه به متخصص پوست مراجعه کرد؟
اگر بعد از ۱۲ هفته استفاده منظم بهبودی مشاهده نکردید، دچار آکنه شدید، کیستیک یا دردناک هستید و همینطور نگران ایجاد جای زخم هستید، حتما با متخصص پوست مشورت کنید. آکنههای شدید معمولا نیاز به درمانهای دارویی هدفمند دارند و ویتامین C در این موارد نقش کمکی خواهد داشت.
ویتامین C از طریق کاهش التهاب، تنظیم چربی و محو کردن جای جوش به بهبود آکنه کمک میکند. اگرچه درمان قطعی آکنه نیست، اما یک انتخاب درست و مؤثر در کنار درمانهای اصلی محسوب میشود. برای گرفتن بهترین نتیجه از مصرف ویتامین C برای درمان آکنه، از محصولات حاوی ۵ تا ۱۰٪ ویتامین C استفاده کنید، مصرف منظم حداقل ۸ تا ۱۲ هفته داشته باشید و آن را بخشی از یک روتین جامع مراقبت از پوست بدانید.
