توسط : با گذشت زمان، سرعت تولید کلاژن در بدن کاهش مییابد و پوست کمکم استحکام و شادابی گذشته را از دست میدهد. از اواسط دههی بیست زندگی، سطح کلاژن سالانه حدود یک درصد افت میکند؛ موضوعی که ظاهر پوست را از حالت سفت و کشیده جوانی به سمت شلشدگی، چروک و کاهش حجم سوق میدهد.
متخصصان پوست میگویند: کلاژن همان داربست اصلی پوست است. هرچه این داربست ضعیفتر شود، پوست شل و بیجانتر به نظر میرسد.
در این مقاله بهصورت جامع بررسی میکنیم که چرا کلاژن اهمیت دارد، چه عواملی آن را کاهش میدهد، بهترین روشهای افزایش کلاژن چیست و چگونه میتوان با تغییرات ساده در سبک زندگی، از پوستی سالم و جوانتر برخوردار شد.
کلاژن چیست و چه نقشی در پوست دارد؟
کلاژن فراوانترین پروتئین ساختاری بدن است که عمدتا در لایهی درمیس قرار میگیرد و نقش آن بسیار مهم است:
- حفظ استحکام و قوام پوست
- کمک به ترمیم زخمها
- افزایش نرمی و انعطافپذیری
- حفظ رطوبت و جلوگیری از خشکی
- حفظ جوانی و حجم پوست
به گفته متخصصان پوست: پوست جوان به دلیل ذخیرهی فراوان کلاژن، پس از کشش یا فشار سریع به حالت اولیه بازمیگردد؛ اما با افزایش سن، این خاصیت کاهش مییابد.
دلایل کاهش کلاژن؛ از نور خورشید تا سبک زندگی
کاهش کلاژن یک فرآیند طبیعی است، اما عوامل مختلفی آن را سرعت میبخشند:
１. اشعه فرابنفش (UV)؛ دشمن شماره یک کلاژن
قرار گرفتن در معرض نور خورشید، اولین و مهمترین عامل تجزیهی کلاژن به شمار میرود. UV با فعالکردن آنزیمهای مخرب (MMPs) باعث تکهتکه شدن رشتههای کلاژن میشود. به همین دلیل است که متخصصان پوست همیشه بر استفاده دائم از ضدآفتاب تاکید دارند.
２. آلودگی هوا
آلودگی و رادیکالهای آزاد، استرس اکسیداتیو را افزایش میدهند و به رشتههای کلاژن آسیب وارد میکنند.
３. سیگار
سیگار جریان اکسیژنرسانی به پوست را مختل و مسیر ساخت کلاژن را کند میکند.
４. گلیکاسیون
مصرف زیاد قند باعث اتصال کنترل نشده مولکولهای قند به پروتئینها و چربیها میشود؛ فرآیندی که رشتههای کلاژن را سفت، خشک و شکننده میکند.
علائم کاهش کلاژن در بدن
کمبود کلاژن تنها روی پوست اثر نمیگذارد؛ نشانههای آن در تمام بدن قابل مشاهدهاند:
- کاهش خاصیت ارتجاعی پوست و ایجاد چینوچروک
- شلی و افتادگی پوست
- درد یا خشکی مفاصل
- نازک شدن یا ریزش مو
- شکنندگی ناخنها
- تحلیل رفتن عضلات
چه زمانی باید برای افزایش کلاژن اقدام کرد؟
گرچه کاهش کلاژن از ۲۵ سالگی شروع میشود، اما شروع مراقبت در هر سنی مفید است. در دهه ۲۰ پیشگیری اولویت دارد؛ اما اگر در دهه ۳۰، ۴۰ یا حتی ۵۰ هستید، هنوز هم میتوانید با استمرار در درمانها، نتیجه قابلتوجهی بگیرید، فقط زمان بیشتری نیاز دارید.
بهترین روشهای افزایش کلاژن و تقویت خاصیت ارتجاعی پوست
افزایش کلاژن دو بخش دارد:
- جلوگیری از تخریب کلاژن
- تحریک پوست برای تولید بیشتر آن
در ادامه گزینههای موثر و علمی را بررسی میکنیم.
１. رتینوئیدها؛ موثرترین ماده ضدپیری
رتینوئیدها از مشتقات ویتامین A هستند و پیام مستقیم به فیبروبلاستهای پوست میفرستند تا تولید کلاژن و اسید هیالورونیک را افزایش دهند.
انواع محبوب رتینوئیدها:
- رتینول
- رتینال
- ترتینوئین (نسخهی قویتر و تجویزی)
مزایا:
- تحریک عمیق تولید کلاژن
- کاهش چینوچروک
- سفتتر شدن بافت پوست
- بهبود خاصیت ارتجاعی
２. ویتامین C؛ هم محافظ، هم سازنده
ویتامین C برای ساخت کلاژن ضروری است و علاوه بر آن، از پوست در برابر آسیب اکسیداتیو محافظت میکند. یک سرم پایدار و باکیفیت ویتامین C میتواند بهصورت قابلتوجهی سفتی و درخشندگی را افزایش دهد.
３. پپتیدها؛ تقویتکننده ملایم اما موثر
پپتیدها بهصورت پیامرسان عمل کرده و پوست را ترغیب به ساخت کلاژن جدید میکنند. اثرشان معمولا ملایمتر از رتینوئیدهاست، اما در کنار رتینول یا C، نتایج بهتری ایجاد میکنند.
４. ضدآفتاب؛ مهمترین عامل در حفظ کلاژن
بدون محافظت روزانه با SPF 30 یا بالاتر، تمام تلاشهای دیگر بیفایده خواهد بود. ضدآفتاب مانع از تجزیه رشتههای کلاژن شده و از بروز لک، پیری زودرس و شلی پوست جلوگیری میکند.
درمانهای کلینیکی برای تحریک کلاژن
اگر بهدنبال نتایج سریع و عمیقتر هستید، روشهای حرفهای گزینههای قدرتمندی هستند.
- میکرونیدلینگ: با ایجاد میکرو زخمهای کنترلشده، پوست را وارد فاز ترمیم و تولید کلاژن میکند.
- لیزرهای فرسایشی و غیر فرسایشی: لیزرهای فرسایشی سوراخهای ریز در پوست ایجاد میکنند که روند ترمیم آن سبب افزایش کلاژن میشود.
- فرکانس رادیویی (RF) و اولتراسوند: این روشها با گرم کردن لایههای عمقی پوست، تولید کلاژن را تحریک میکنند و به سفتی آن کمک میکنند.
- فیلرهای زیستتحریکی:
فیلرهایی مانند:
- Sculptra
- Radiesse
- HarmonyCa
- Julaine
این محصولات علاوه بر حجمدهی اولیه، پوست را مجبور به ساخت کلاژن جدید میکنند و اثرشان طولانیتر است.
- درمان PRP: تزریق پلاسمای غنی از پلاکت خود فرد باعث بازسازی بافت و افزایش چشمگیر کلاژنسازی میشود. ترکیب PRP با میکرونیدلینگ نتایج بسیار قویتری ایجاد میکند.
تقویت کلاژن با تغییرات سبک زندگی
１. تغذیه مناسب
بدن برای تولید کلاژن به مواد زیر نیاز دارد:
- ویتامین C
- روی
- منگنز
- مس
بهترین مواد غذایی کلاژنساز:
- آب قلم
- ماهی سالمون
- سفیده تخممرغ
- مرکبات
- انواع توتها
- سبزیجات برگدار
این مواد هم مواد اولیه ساخت کلاژن را تامین میکنند و هم از تخریب آن جلوگیری میکنند.
２. خواب کافی و مدیریت استرس
در هنگام خواب، ترمیم بافتها و تولید کلاژن به اوج خود میرسد. خواب منظم و استرس پایین، تعادل هورمونی و روند بازسازی پوست را تقویت میکند.
３. مکملها؛ مفید اما نه معجزهگر
گرچه شواهد قطعی برای رسیدن پپتیدهای کلاژن به پوست وجود ندارد، اما بسیاری از متخصصان معتقدند که مصرف مکملها میتواند به بهبود آبرسانی پوست و سلامت عمومی کمک کند.
بهترین محصولات موضعی برای افزایش کلاژن
- رتینوئیدها: بهترین انتخاب برای تحریک مستقیم فیبروبلاستها به ساخت کلاژن.
- ویتامین C: افزایش سفتی، درخشندگی و محافظت در برابر رادیکالهای آزاد.
- پپتیدها، فاکتورهای رشد و نیاسینامید: این ترکیبات ساختار پوست را تقویت کرده و از تخریب ماتریکس درمی جلوگیری میکنند.
معرفی چند محصول منتخب تحریککننده کلاژن
- ESPA ماسک کلاژن گیاهی Tri-Active: این ماسک با ترکیب جلبک بالدار، عصاره سرخس درختی، فیتوکلاژن و پلیگلوتامیک اسید، رطوبت عمیق و سفتی پوست را تقویت میکند.
- Medicube ماسک شبانه Collagen Wrapping
- Elemis کرم شب Pro Collagen Night Cream: بافت ابریشمی، جذب بسیار سریع، سرشار از جلبک قرمز، پادینا پاوونیکا، آووکادو و آمینواسیدهای کلاژن و ثابت شده در کاهش چینوچروک. این کرم یکی از محبوبترین محصولات ضدپیری است و حتی مقدار کمی از آن نتیجه قابلتوجهی ایجاد میکند.
- Biodance ماسک Bio Collagen Real Deep
- Dermalogica سرم Pro-Collagen Banking Serum: سرمی با اثرات تدریجی اما قابلمشاهده که پس از یک ماه استفاده، سفتی گونهها، خط فک و شادابی پوست را افزایش میدهد.
جمعبندی
برای افزایش کلاژن و سفتی پوست باید از دو مسیر اقدام کرد: کاهش عوامل تخریبکننده و افزایش تحریک طبیعی پوست. استفاده از رتینوئیدها، ویتامین C، ضدآفتاب، تغذیه سالم، خواب کافی و در صورت نیاز درمانهای کلینیکی، همگی در کنار هم میتوانند ظاهر پوست را بهطور چشمگیری جوان، شفاف و سفتتر کنند.
منبع: vogue
