توسط : لکههای تیره پوست حتی با بهترین محصولات روشنکننده هم معمولاً زمان زیادی طول میکشد تا محو شوند. به گفته دکتر مامینا تورگانو، متخصص پوست در نیواورلئان، این روند ممکن است حدود یک ماه طول بکشد و در برخی موارد تا سه ماه هم ادامه داشته باشد.
دلیل طولانی بودن این فرآیند، عمق تغییر رنگدانهها در پوست و واکنش طبیعی بدن به آسیب یا التهاب است. از طرف دیگر، صبر و پیگیری منظم در استفاده از محصولات روشنکننده، نقش بسیار مهمی در کاهش لکهها و بهبود یکنواختی رنگ پوست دارد.
چرا لکه های تیره روی پوست ایجاد می شوند؟
لکههای قهوهای، قرمز یا بنفش زمانی روی پوست ظاهر میشوند که بدن شما ملانین اضافی تولید کند. ملانین همان رنگدانه طبیعی پوست است که مسئول رنگ پوست، مو و چشمها است و نقش محافظتی در برابر نور خورشید دارد. تولید بیش از حد ملانین باعث ایجاد نقاط تیره یا تغییر رنگهای موضعی میشود.
این تغییر رنگ میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد که در ادامه به آنها اشاره کردهایم:
- قرار گرفتن بدون محافظت در برابر آفتاب: اشعههای UVA و UVB باعث تحریک ملانوسیتها (سلولهای تولیدکننده ملانین) میشوند و حتی لکههای قدیمی را تیرهتر میکنند.
- تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی در بارداری، قاعدگی یا مصرف برخی داروها میتواند تولید ملانین را افزایش دهد و منجر به لکههای تیره یا ملاسما شود.
- التهابهای زیرپوستی: هر نوع التهاب یا آسیب پوست مانند جوشهای ملتهب، ترکاندن جوش یا نیش حشرات، میتواند باعث ایجاد هایپرپیگمنتیشن پسالتهابی شود که در نتیجه آن پوست در ناحیه آسیبدیده تیره یا قرمز میشود.
این عوامل معمولاً با هم ترکیب شده و اگر مراقبت مناسب انجام نشود، لکهها پایدار و حتی تشدید میشوند.
اشتباهاتی که باعث ماندگاری لکه های تیره پوست می شوند
حتی با استفاده منظم از سرمها و کرمهای روشنکننده هم، برخی عادتهای روزمره در مراقبت پوست هستند که میتوانند روند کاهش لکههای تیره را کند یا حتی باعث تشدید آنها شوند. این اشتباهات اغلب ناخواسته رخ میدهند و باعث میشوند محصولات روشنکننده اثربخشی کمتری داشته باشند. در ادامه شایعترین اشتباهات و روشهای صحیح مقابله با آنها را بررسی میکنیم.
１. استفاده همزمان از چند محصول روشنکننده
محصولاتی مثل ویتامین C، رتینول و لایهبردارهای شیمیایی میتوانند به روشن شدن پوست کمک کنند، اما استفاده همزمان آنها ممکن است پوست را تحریک کرده و باعث التهاب یا تشدید هایپرپیگمنتیشن شود.
راهحل پیشنهادی:
- یک ماده فعال را در یک روز استفاده کنید و تاثیر آن را بررسی کنید.
- ویتامین C را صبح و رتینول را شب مصرف کنید یا آنها را در روزهای متفاوت جایگزین نمایید.
- حداقل دو هفته هر محصول را آزمایش کنید تا واکنش پوست مشخص شود و از تحریک آن جلوگیری شود.
２. درمان نکردن جوشهای فعال
تمرکز کامل روی روشنکنندهها بدون کنترل جوشها، میتواند تولید ملانین را افزایش دهد و لکههای جدید ایجاد کند.
راهحل پیشنهادی:
- ابتدا جوشها را درمان کنید تا منبع التهاب و تولید ملانین کمتر شود.
- از داروهای موضعی یا خوراکی مناسب برای پوست مستعد جوش استفاده کنید.
- گزینههای بدون نسخه مثل رتینول، اسیدهای لایهبردار گلیکولیک و لاکتیک اسید و نیاسینامید میتوانند هم جوش و هم لکههای تیره را کاهش دهند.
３. فراموش کردن کرم ضدآفتاب
اشعه UV یکی از اصلیترین عوامل تشدید لکههای تیره است و میتواند حتی لکههای موجود را تیرهتر کند.
راهحل پیشنهادی:
- هر روز از کرم ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ و طیف وسیع استفاده کنید.
- در صورت تعریق یا فعالیتهای بیرون از خانه، هر دو ساعت کرم را تجدید کنید.
- ضدآفتابهایی که حاوی اکسید روی یا دیاکسید تیتانیوم هستند، محافظت فیزیکی بیشتری ارائه میدهند و مانع تیرهتر شدن لکهها میشوند.
４. تحریک پوست با گرمای زیاد
قرار گرفتن طولانی در معرض گرمای شدید مثل دوشهای داغ یا سوناهای طولانی، میتواند التهاب پوست را طولانیتر کند و تولید ملانین را افزایش دهد.
راهحل پیشنهادی:
- از قرارگیری طولانی در سونا یا دوش بسیار داغ پرهیز کنید.
- دوش کوتاه با آب ولرم یا گرم معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند، اما گرمای مداوم و شدید میتواند روند روشن شدن پوست را کند کند.
５. لایهبرداری نامناسب یا زیادهروی در آن
لایهبرداری میتواند به یکنواخت شدن رنگ پوست کمک کند، اما استفاده بیش از حد یا مواد خشن میتواند التهاب ایجاد کرده و لکهها را برجستهتر کند.
راهحل پیشنهادی:
- از اسکرابهای فیزیکی برای پوست حساس دوری کنید.
- لایهبردارهای شیمیایی را آهسته و با دفعات کم (۱–۲ بار در هفته) استفاده کنید.
- واکنش پوست را بررسی کرده و در صورت سوزش، پوستهریزی یا التهاب، دفعات استفاده را کاهش دهید.
６. تشخیص ندادن نوع لکههای پس از التهاب
لکههای تیره همه یکسان نیستند و درمان صحیح به تشخیص نوع آنها بستگی دارد:
- هایپرپیگمنتیشن پسالتهابی (PIH) : لکههای قهوهای ناشی از تولید بیش از حد ملانین.
- اریتمای پسالتهابی (PIE) : لکههای صورتی یا قرمز ناشی از آسیب رگهای خونی نزدیک پوست.
راهحل پیشنهادی:
- برای PIH از روشنکنندهها و مواد مهارکننده ملانین استفاده کنید (ویتامین C، عصاره شیرینبیان، اسید کوجیک).
- برای PIE از محصولات التیامبخش و کاهش التهاب بهره ببرید (نیاسینامید، اسید آزالئیک، سانتیلا آسیاتیکا).
- اگر مطمئن نیستید، باید بدانید که استفاده از مواد مناسب PIH روی PIE معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند، اما تشخیص صحیح نوع لکه باعث تسریع روند درمان میشود.
جمعبندی
لکههای تیره پوست ممکن است سرسخت باشند اما با رعایت چند نکته ساده میتوانید روند روشن شدن پوست را تسریع کنید. ابتدا محصولات روشنکننده را بهصورت جداگانه و با روش صحیح استفاده کنید. پیش از تمرکز روی لکهها، جوشهای فعال خود را درمان کنید تا تولید ملانین اضافی کمتر شود.
محافظت مداوم در برابر آفتاب از ایجاد لکههای جدید جلوگیری میکند و پرهیز از گرمای شدید یا لایهبرداری خشن، التهاب پوست را کاهش میدهد. همچنین تشخیص دقیق نوع لکه و انتخاب درمان مناسب، روند روشن شدن پوست را بهبود میبخشد. با رعایت این نکات، پوست شما به مرور روشنتر و یکنواختتر و همچنین سالمتر خواهد شد.