توسط : آکنههای دوران قاعدگی جزو رایجترین مشکلات پوستی هستند؛ درست همان زمانی که بدن درگیر نفخ، خستگی و تغییرات خلقوخو است، جوشهای دردناک هم سر و کلهشان پیدا میشود. طبق آمار، حدود ۶۵ درصد افراد گزارش میدهند که آکنهشان یک هفته قبل از پریود یا در طول آن بدتر میشود.
خبر خوب این است که با شناخت چرخهی هورمونی و چند تغییر ساده در روتین مراقبت از پوست، میتوان شدت این جوشها را تا حد زیادی کنترل کرد.
آکنه قاعدگی چیست و چه تفاوتی با جوش معمولی دارد؟
سادهترین راه تشخیص آکنه هورمونی، زمان بروز آن است. اگر جوشها معمولا:
- یک هفته قبل از شروع پریود ظاهر میشوند
- در طول دوره شدت میگیرند
- در پایان پریود بهتدریج آرام میشوند
احتمالاً با آکنه هورمونی طرف هستید.
این نوع آکنه بیشتر در نواحی چانه، فک و اطراف دهان دیده میشود و معمولا عمیق، دردناک و مقاومتر از جوشهای معمولی است.
دلیل اصلی آکنه قاعدگی: هورمونهایی که نوسان میکنند
در روزهای منتهی به پریود، سطح استروژن و پروژسترون کاهش پیدا میکند. این افت هورمونی پیام مهمی برای غدد چربی دارد و آن هم این است: سبوم بیشتری تولید کن.
سبوم اضافی + سلولهای مرده = منافذ بسته = جوشهای تازه.
از طرف دیگر، بالا و پایین شدن هورمونها میتواند باعث:
- افزایش التهاب
- رشد بیشتر باکتریهای مولد آکنه
- تشدید استرس (بخشی از PMS)
شود که همگی زمینهساز آکنههای سرسخت و دردناک هستند.
چرا چانه و خط فک بیشتر جوش میزنند؟
آکنه هورمونی معمولا بهصورت جوشهای عمیق، سفت و ضرباندار در ناحیه چانه یا فک ظاهر میشود. این جوشها ممکن است سطح مشخصی نداشته باشند، اما درد شدیدی ایجاد میکنند.
این الگو یکی از مشخصترین نشانههای آکنه مرتبط با چرخهی قاعدگی است.
جوشهای ناحیه تناسلی قبل از پریود: طبیعی اما نگرانکننده
دیدن جوش یا برجستگی روی وولو (بیرون واژن) میتواند ترسناک باشد، اما خیلی وقتها دلایل سادهای دارد:
- تحریک پوست توسط نوار بهداشتی: احتمال فولیکولیت و موهای زیرپوستی
- واکنش پوستی به تامپونها، نوار یا دستمالهای معطر: درماتیت تماسی
- تعریق و رطوبت زیاد
در بیشتر موارد، این جوشها همزمان با اتمام پریود برطرف میشوند.
راهکارهای فوری برای تسکین جوشهای دردناک
اگر یک جوش کیستی دردناک درست قبل از قرار مهم ایجاد شده، چند روش ساده میتواند به آرام شدنش کمک کند:
- کمپرس گرم (۱۰ تا ۱۵ دقیقه، ۳–۴ بار در روز): کمک به تخلیه و کاهش درد
- کمپرس سرد یا یخ (۵ تا ۱۰ دقیقه): کاهش التهاب و ورم
- استفاده از بنزوئیل پراکسید برای از بین بردن باکتریها
راهکارهای موثر برای کنترل آکنه قاعدگی
１. انتخاب محصولات مناسب مراقبت از پوست
برای مدیریت بلندمدت آکنههای پریودی، استفاده از محصولات ضدجوش بدون نسخه میتواند بسیار کمککننده باشد.
- بنزوئیل پراکسید: بهتر است با غلظت پایین شروع کنید و طی چند هفته آن را بالا ببرید تا پوست تحریک نشود.
- اسیدهای آلفا هیدروکسی (AHA): مثل اسید گلیکولیک یا لاکتیک – مناسب برای لایهبرداری ملایم، جلوگیری از بسته شدن منافذ و شفاف شدن پوست.
- اسید سالیسیلیک: یکی از بهترین گزینهها برای پوستهای مستعد آکنه. از غلظتهای ۰.۵ تا ۲ درصد شروع کنید تا پوست فرصت تطابق داشته باشد.
２. روتینهای ساده اما مهم
- استفاده از مرطوبکنندههای غیرچرب و ضدجوش
- پرهیز از ضدآفتابهای چرب و لوازم آرایش سنگین
- شستن صورت بعد از ورزش
- جلوگیری از اصطکاک لباسهای تنگ، بند کلاه ایمنی و یقههای خشک
- عدم مصرف بیش از حد محصولات ضدآکنه که باعث خشکی و تحریک پوست میشوند
３. نقش تغذیه در آکنه هورمونی
مطالعات نشان میدهند غذاهایی که شاخص گلیسمی (GI) بالایی دارند، آکنه را تشدید میکنند. بهتر است مصرف این مواد را محدود کنید:
- نوشیدنیها و خوراکیهای شیرین
- نان سفید
- غذاهای بیشازحد فرآوریشده
این خوراکیها باعث افزایش قند خون و التهاب میشوند و التهاب یکی از عوامل مستقیم بروز آکنه است.
چه زمانی باید برای جوشها به پزشک مراجعه کرد؟
اگر سه سیکل کامل از محصولات ضدجوش استفاده کردید و هنوز آکنه قاعدگیتان کنترل نشده بود، وقت مراجعه به متخصص پوست است. پزشک ممکن است:
- رتینوئیدهای موضعی
- قرصهای ضدبارداری هورمونی
- اسپیرونولاکتون (ضدآندروژن)
را بهعنوان درمان تجویز کند.
نشانههایی که احتمال کیست تخمدان را مطرح میکنند
اگر آکنه همراه باشد با:
- پریودهای نامنظم
- رشد موی زائد در صورت یا بدن
- اضافهوزن یا مقاومت به کاهش وزن
- تیرگی پشت گردن
- ریزش موی الگوی مردانه
بهتر است بررسی از نظر سندروم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) انجام شود.
جمعبندی
آکنه دوران قاعدگی کاملا طبیعی است، اما لازم نیست هر ماه با آن دستوپنجه نرم کنید. با انتخاب محصولات مناسب، رعایت اصول مراقبت از پوست، کنترل تغذیه و در صورت نیاز مراجعه به پزشک، میتوانید جوشهای هورمونی را تا حد زیادی مدیریت کنید و پوستی صاف و آرام در طول ماه داشته باشید.