توسط : آکنه یکی از شایعترین مشکلات پوستی است که بسیاری از افراد مخصوصا در دوران بلوغ اما حتی در بزرگسالی هم با آن درگیر میشوند. این عارضه التهابی، زمانی ایجاد میشود که منافذ پوست بهوسیله چربی اضافی، سلولهای مرده و باکتریها مسدود شوند و در نهایت به شکل جوشهای التهابی یا غیرالتهابی ظاهر شوند.
در کنار درمانهای دارویی و محصولات مراقبت پوستی، تغذیه و دریافت کافی برخی ویتامینها و مواد معدنی میتواند نقش مهمی در کنترل، درمان و حتی پیشگیری از آکنه داشته باشد. در این مقاله بررسی میکنیم که کدام ریزمغذیها بیشترین تأثیر را بر آکنه دارند و شواهد علمی درباره آنها چه میگویند.
آکنه چگونه ایجاد میشود؟
آکنه معمولا نتیجهی ترکیبی از عوامل زیر است:
- تولید بیش از حد چربی (سبوم) توسط غدد چربی پوست
- تجمع سلولهای مرده در منافذ
- رشد باکتری Propionibacterium acnes
- التهاب و واکنش سیستم ایمنی بدن
- ژنتیک
- تغییرات هورمونی
- استرس
- سبک زندگی
- تغذیه
نقش ویتامینها و مواد معدنی در درمان آکنه
تحقیقات نشان میدهند که کمبود برخی ریزمغذیها ممکن است با شدت آکنه مرتبط باشد. در ادامه مهمترین آنها را بررسی میکنیم.
زینک (روی)؛ ماده معدنی مهم برای پوستهای مستعد آکنه
زینک یک ماده معدنی ضروری است که در بسیاری از عملکردهای مهم بدن نقش دارد. از جملهی این عملکردها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تقویت عملکرد سیستم ایمنی
- ترمیم زخم و بازسازی پوست
- تنظیم فعالیت آنزیمها
- کنترل التهاب
زینک و آکنه چه ارتباطی دارند؟
سطح زینک در خون افراد مبتلا به آکنه بهطور معناداری پایینتر از افراد سالم است. یک مرور سیستماتیک در سال ۲۰۱۳ نیز تأیید میکند که مصرف خوراکی یا موضعی زینک میتواند به کاهش شدت آکنه کمک کند.
دلایل تأثیر زینک بر آکنه
- خاصیت ضدالتهابی
- خاصیت ضدباکتریایی
- کاهش ترشح چربی پوست
منابع غذایی زینک
- غذاهای دریایی (بهویژه صدف)
- گوشت قرمز
- مرغ و ماکیان
- لبنیات
- حبوبات، مغزها و غلات کامل
- غلات صبحانه غنیشده
در صورت نیاز زینک بهصورت مکمل نیز در دسترس است، اما مصرف آن باید متعادل و ترجیحا با نظر پزشک باشد.
ویتامین A؛ تنظیمکننده طبیعی چربی پوست
ویتامین A که بهصورت رتینوئیدها شناخته میشود، نقش مهمی در سلامت پوست دارد. مثل:
- تنظیم رشد و تمایز سلولهای پوستی
- تقویت سیستم ایمنی
- کاهش فعالیت باکتریهای مولد آکنه
ویتامین A چگونه به آکنه کمک میکند؟
ویتامین A میتواند اثرات مخرب باکتری P. acnes را مهار کرده و از بسته شدن منافذ جلوگیری کند. به همین دلیل، بسیاری از داروهای قوی ضدآکنه (مانند ایزوترتینوئین) مشتقات این ویتامین هستند.
منابع غذایی ویتامین A
- جگر گاو
- ماهیهایی مانند سالمون و تن
- سبزیجات سبز تیره (اسفناج، بروکلی)
- سبزیجات نارنجی و زرد (هویج، کدو حلوایی، سیبزمینی شیرین)
- میوههایی مانند انبه و زردآلو
- لبنیات و غلات غنی شده
توجه داشته باشید که مصرف بیش از حد مکمل ویتامین A میتواند خطرناک باشد.
ویتامین D؛ ویتامین آفتاب و ضدالتهاب طبیعی
ویتامین D بیشتر بهعنوان ویتامین استخوان شناخته میشود، اما نقش مهمی در سلامت پوست و کنترل التهاب دارد.
ارتباط ویتامین D با آکنه
افراد مبتلا به آکنه اغلب دچار کمبود ویتامین D هستند. این ویتامین میتواند:
- پاسخ ایمنی پوست را بهبود دهد.
- رشد باکتری acnes را مهار کند.
- التهاب پوستی را کاهش دهد.
منابع ویتامین D
- نور خورشید
- ماهیهای چرب (سالمون، تن، خال مخالی)
- تخممرغ
- جگر گاو
- قارچ
- شیر و غلات غنی شده
در بسیاری از افراد دریافت مکمل ویتامین D مخصوصا اگر نور خورشید کافی دریافت نمیکنند، ضروری است.
درمانهای طبیعی مکمل برای آکنه
در کنار ویتامینها، برخی درمانهای طبیعی نیز میتوانند در آکنههای خفیف تا متوسط مؤثر باشند. مثل:
- روغن درخت چای (Tea Tree Oil): دارای خواص ضدباکتریایی و ضدالتهابی است و استفاده موضعی آن میتواند به کاهش جوشها کمک کند.
- عصاره زرشک: مکمل عصاره زرشک ممکن است در کاهش آکنه متوسط تا شدید، بهویژه در نوجوانان مؤثر باشد.
نکات مهم برای پیشگیری از آکنه
اگرچه پیشگیری کامل از آکنه همیشه ممکن نیست، اما رعایت این نکات میتواند شدت آن را کاهش دهد:
- شستوشوی ملایم پوست (نه بیش از حد)
- دوش گرفتن بعد از ورزش
- استفاده از محصولات غیرکومدونزا
- اجتناب از لمس یا ترکاندن جوشها
- دور نگه داشتن محصولات مو از پوست صورت
- شستوشوی منظم موها در صورت چرب بودن
جمعبندی
آکنه یک مشکل چند عاملی است و درمان آن نیازمند ترکیبی از مراقبت پوستی، سبک زندگی سالم و در صورت نیاز درمان دارویی است. با این حال شواهد علمی نشان میدهند که زینک (روی) و ویتامینهای A و D میتوانند نقش مؤثری در کاهش التهاب، تنظیم چربی پوست و کنترل باکتریهای مولد آکنه داشته باشند. دریافت این ریزمغذیها از طریق رژیم غذایی متنوع، غذاهای غنی و در صورت لزوم مکملها، میتواند به سلامت پوست کمک کرده و روند درمان آکنه را بهبود ببخشد.
منبع: medicalnewstoday
