توسط : دیابت یکی از بیماریهای مزمن شایع است که فقط به قند خون محدود نمیشود و میتواند روی پوست هم اثر بگذارد. پوست به دلیل داشتن رگهای خونی و اعصاب فراوان، به تغییرات قند خون حساس است.
وقتی قند خون برای مدت طولانی بالا میماند، مشکلات پوستی مختلفی به وجود میآیند. این مشکلات میتوانند از خشکی و خارش ساده تا عفونتها و تغییرات جدیتر متغیر باشند و گاهی سلامت کلی بدن را تحت تأثیر قرار دهند.
بر اساس آمارها، بین ۳۰ تا ۷۰ درصد افراد مبتلا به دیابت حداقل یک مشکل پوستی را تجربه میکنند. شناخت این علائم به شما کمک میکند سریعتر اقدام کنید و پوست سالمتری داشته باشید. در ادامه این مطلب با ما همراه باشید تا با رایجترین تغییرات پوستی در دیابت و راههای پیشگیری و مراقبت از آنها آشنا شویم.
آکانتوزیس نیگریکانس (لکه های تیره در چین های پوست)
این مشکل با لکههای تیره و مخملی روی پوست مشخص میشود و معمولاً در گردن، زیر بغل و کشاله ران ظاهر میشود. گاهی دستها، آرنج یا زانو هم درگیر میشوند. این لکهها اغلب نشانه مقاومت بدن به انسولین هستند و در افراد دارای اضافه وزن شایعتر است. مشاهده این لکهها میتواند هشداری برای شروع یا پیشرفت دیابت باشد.
راهکارها:
- کاهش وزن و فعالیت بدنی منظم
- رعایت رژیم غذایی سالم و کم قند
- مراجعه به پزشک برای بررسی سطح قند و مقاومت انسولین
درموپاتی دیابتی (لکه های بی ضرر ساق پا)
لکههای قرمز یا قهوهای روی ساق پا ظاهر میشوند و معمولاً بدون درد و خارش هستند. این مشکل بسیار شایع است و حدود ۵۰ درصد افراد دیابتی آن را تجربه میکنند. علت اصلی، آسیب به رگهای خونی کوچک است که خونرسانی به پوست را کاهش میدهد. اگرچه این لکهها خطرناک نیستند، اما نشانهای از تأثیر دیابت بر عروق بدن هستند.
راهکارها:
- نیاز به درمان خاصی ندارد
- کنترل قند خون برای جلوگیری از گسترش لکهها
- بررسی منظم پوست توسط پزشک
نکروبیوزیس لیپوئیدیکا (لکه های دردناک و برجسته)
این مشکل نادر با لکههای زرد یا قرمز سفت روی ساق پا شروع میشود و میتواند دردناک باشد. ابتدا به شکل جوشهای کوچک ظاهر میشود و به تدریج به پچهای متورم و سفت تبدیل میشود. علت دقیق ناشناخته است، اما تغییرات در چربی و کلاژن زیر پوست نقش دارند.
راهکارها:
- استفاده از کرمهای استروئیدی موضعی در مراحل اولیه
- کنترل دقیق قند خون برای جلوگیری از پیشرفت
- مشاوره پزشکی برای درمان دارویی و مدیریت علائم
بولوزیس دیابتیکوروم (تاول های دیابتی)
تاولهایی شبیه سوختگی که معمولاً روی پاها، ساق پا یا دستها ظاهر میشوند. این تاولها اغلب بدون درد هستند و معمولاً خودبهخود بهبود مییابند. علت دقیق مشخص نیست، اما دیابت کنترلنشده و قند خون بالا در طولانیمدت نقش دارد.
راهکارها:
- بررسی روزانه پوست، بهویژه پاها
- جلوگیری از عفونت با رعایت بهداشت
- کنترل قند خون برای پیشگیری از ایجاد تاول جدید
زانتوماتوز اروپیو (جوش های قرمز-زرد)
جوشهای کوچک قرمز تا زرد رنگ روی دستها، پاها، بازوها یا باسن ظاهر میشوند و گاهی خارشدار و حساس هستند. این مشکل اغلب ناشی از سطح بالای کلسترول و تریگلیسرید خون است و در افراد دیابتی کنترلنشده شایعتر است.
راهکارها:
- رژیم غذایی کمچرب و فعالیت بدنی منظم
- مصرف داروهای کاهنده چربی خون در صورت نیاز
- کنترل دیابت و سطح قند خون برای بهبود جوشها
اسکلروز دیجیتال (پوست ضخیم و سفت انگشتان)
با سفت شدن و ضخیم شدن پوست انگشتان شروع میشود و ممکن است حرکت مفاصل را محدود کند. این مشکل بیشتر در دیابت نوع ۱ دیده میشود و در صورت عدم کنترل قند خون میتواند به سایر قسمتهای دست و پا گسترش یابد.
راهکارها:
- کنترل دقیق قند خون برای جلوگیری از پیشرفت
- فیزیوتراپی و تمرینات حرکتی برای بهبود انعطاف مفاصل
- مراقبت روزانه از دستها و جلوگیری از آسیب مکانیکی
عفونت های باکتریایی
افراد دیابتی به دلیل قند خون بالا و ضعف سیستم ایمنی بیشتر در معرض عفونتهای پوستی هستند. این عفونتها میتوانند باعث التهاب، قرمزی، تورم و درد شوند و در موارد شدید، به بافتهای عمیقتر پوست گسترش پیدا کنند. شایعترین نوع آن شامل عفونتهای استافیلوکوکی و فولیکولیتها است که معمولاً در نواحی پا، دست و گردن دیده میشوند.
راهکارها:
- مصرف آنتیبیوتیک طبق تجویز پزشک و تکمیل دوره درمان
- رعایت دقیق بهداشت پوست و دستها و جلوگیری از تماس با عوامل عفونی
- کنترل قند خون برای پیشگیری از بروز مجدد و کاهش شدت عفونت
عفونت های قارچی
قارچها در محیطهای گرم و مرطوب رشد میکنند و نواحی کشاله ران، پا و واژن را بیشتر درگیر میکنند. شایعترین انواع آن شامل پای ورزشکار، کاندیدیازیس و جاک ایتچ هستند و میتوانند باعث خارش، سوزش و ایجاد ضایعات قرمز شوند. دیابت کنترلنشده رشد قارچها را تسهیل میکند و درمان دیرهنگام میتواند باعث گسترش عفونت شود.
راهکارها:
- استفاده از داروهای ضدقارچ با مشورت پزشک و رعایت کامل دوره درمان
- خشک نگه داشتن پوست و تعویض منظم لباسها، به خصوص در نواحی مرطوب
- پوشیدن لباسهای نخی و تنفسپذیر برای جلوگیری از رشد قارچ
- کنترل دقیق قند خون برای کاهش احتمال عود و شدت عفونت
پوست خشک و خارش دار
خشکی و خارش پوست در دیابت بسیار شایع است و در صورت بیتوجهی میتواند منجر به زخمها، ترکهای پوستی و افزایش خطر عفونت شود. علت اصلی آن کاهش رطوبت سلولی ناشی از قند بالا و همچنین کاهش گردش خون است که تغذیه و ترمیم پوست را مختل میکند. این مشکل میتواند در نواحی دست، پا و بدن شدیدتر باشد و کیفیت زندگی فرد را کاهش دهد.
راهکارها:
- استفاده روزانه از مرطوبکنندههای بدون عطر و مواد تحریککننده
- دوش کوتاه با آب ولرم و پرهیز از صابونهای قوی که چربی طبیعی پوست را میگیرند
- نوشیدن آب کافی برای حفظ رطوبت بدن و پوست
- پرهیز از خاراندن پوست و جلوگیری از آسیب مکانیکی برای پیشگیری از زخم و عفونت
مراقبت روزانه از پوست در دیابت
برای پیشگیری از مشکلات پوستی، این توصیهها را جدی بگیرید:
- کنترل قند خون در محدوده طبیعی
- رژیم غذایی متعادل و ورزش منظم
- بررسی روزانه پوست و بهویژه پاها
- استفاده از کرمهای مرطوبکننده حاوی اوره یا سرامید
- مراجعه سریع به پزشک در صورت بروز زخم یا تغییر مشکوک
جمع بندی
دیابت میتواند مشکلات مختلف پوستی ایجاد کند؛ از لکههای ساده و بیضرر گرفته تا عفونتهای جدی و دردناک. این تغییرات اغلب زود تشخیص داده نمیشوند، اما میتوانند نشانهای از کنترل نامناسب قند خون باشند. خبر خوب این است که با مدیریت دقیق قند خون، مراقبت روزانه از پوست و رعایت بهداشت، بسیاری از این مشکلات قابل پیشگیری یا کنترل هستند.
توجه به پوست فقط یک مسئله ظاهری نیست؛ پوست شما آینهای از وضعیت سلامت داخلی بدن است. بررسی منظم پوست، استفاده از مرطوبکنندهها و پرهیز از آسیبهای مکانیکی، میتواند خطر زخمها و عفونتها را کاهش دهد. اگر شما یا اطرافیانتان دیابت دارید، تغییرات پوستی را جدی بگیرید و در صورت مشاهده هر علامت مشکوکی، سریعاً با پزشک مشورت کنید.
منبع: cdc