توسط : احتمال دارد یکی از هر پنج نفری که این مطلب را میخواند تا سن ۷۰ سالگی به سرطان پوست مبتلا شود. سرطان پوست شایعترین سرطان در جهان است و بیش از مجموع سایر سرطانها رخ میدهد. این سرطان دو نوع اصلی دارد: ملانوما که کشندهترین نوع است و غیرملانوما که شایعترین نوع است.
مردان باید توجه ویژهای به سلامت پوست خود داشته باشند، زیرا مطالعات نشان میدهد مردان کمتر از زنان مراقب پوست خود هستند و این باعث میشود خطر ابتلا به سرطان پوست و مرگ ناشی از آن در مردان بالاتر باشد.
چرا مردان بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان هستند؟
به گفته دکتر تایلر هولمیگ، جراح پوست:
- مردان کمتر از کرم ضدآفتاب استفاده میکنند یا آن را بهدرستی روی پوست نمیزنند.
- کمتر از لباس و کلاه محافظ در برابر آفتاب استفاده میکنند.
- شغلهای مردانه بیشتر در فضای باز هستند که این موضوع خطر تماس با اشعه UV را افزایش میدهد.
- کمتر خودآزمایی پوستی انجام داده و کمتر هم به متخصص پوست مراجعه میکنند.
این عوامل باعث میشوند تا سرطان ملانوما در مردان شایعتر و کشندهتر باشد. از میان حدود ۱۰۴٬۹۶۰ مورد جدید ملانوما در سال ۲۰۲۵، تخمین زده شده که حدود ۶۰٬۵۵۰ مورد آن در مردان باشد و ۶۴٪ مرگهای ناشی از ملانوما در همین گروه رخ دهد.
انواع سرطان پوست
سرطان پوست شامل انواع مختلفی است که شدت و شیوع آنها متفاوت است. در ادامه به انواع سرطان پوست و ویژگیهای هر کدام اشاره کردهایم.
１. سرطان پوست غیرملانوما
سرطان پوست زمانی رخ میدهد که سلولهای غیرطبیعی در اپیدرم (لایه بیرونی پوست) رشد کنند. دو نوع شایع آن عبارتند از:
کارسینوم سلول بازال (BCC)
- چیست: شایعترین نوع سرطان پوست که حدود ۸۰٪ از موارد ابتلا از سلولهای بازال در پایین اپیدرم شروع میشود.
- علائم: رشدهای پوستی صورتی یا همرنگ پوست، گاهی پوستهپوسته یا همراه با خونریزی. معمولاً در صورت، سر، گردن و بازوها دیده میشود.
- BCC رنگی: در پوستهای تیرهتر ممکن است به صورت لکههای قهوهای یا سیاه شبیه خال ظاهر شود.
- پیشآگاهی: BCCها به ندرت کشندهاند، اما فرد مبتلا ممکن است مجدد ضایعات جدید پیدا کند.
- درمان: شامل خراش دادن، سوزاندن، جراحی، فریز کردن یا جراحی میکروگرافیک موهس برای حفظ بیشترین بافت سالم و برداشتن کامل سرطان، به ویژه در نواحی حساس مانند بینی، چشم و دستها است.
کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC)
- چیست: از سلولهای سنگفرشی در لایه بالایی اپیدرم شروع میشود و حدود ۲۰٪ موارد ابتلا را تشکیل میدهد.
- علائم: جوش یا ضایعهای که بیش از چهار هفته باقی بماند، ممکن است کیست یا تومور باشد. همچنین لکههای پوستهپوسته یا خونریزی داشتن از دیگر علائم هستند.
- پیشآگاهی: برداشتن ضایعه معمولاً درمانکننده است، اما این نوع بیشتر میتواند عمیق شود و در صورت متاستاز، نرخ بقا به ۳۴٪ کاهش پیدا میکند.
- درمان: مشابه BCC شامل جراحی، فریز کردن، داروی موضعی و لیزر.
２. ملانوما
چیست: سرطان کشندهای که از ملانوسیتها (سلولهای تولیدکننده رنگدانه) شروع میشود. حدود ۱٪ از سرطانهای پوست را تشکیل میدهد اما بیشترین میزان مرگ و میر را دارد.
علائم:
طبق معیار ABCDE :
- A : عدم تقارن
- B : حاشیه نامنظم
- C : رنگهای متغیر (قهوهای، سیاه، قرمز، آبی، سفید)
- D : قطر معمولاً بیش از ۶ میلیمتر
- E : تغییر در اندازه، شکل یا رنگ
در پوستهای تیرهتر ممکن است لکههای رنگی یا برجستگیهای رو به رشد، لکه تیره کف دست یا پا یا خطوط تیره روی ناخن مشاهده شود.
پیشآگاهی: تشخیص زودهنگام میتواند احتمال زنده ماندن را بالا ببرد. در مراحل اولیه، نرخ بقا حدود ۹۷٪ است، اما در صورت متاستاز به اندامهای دوردست، نرخ پنج ساله به ۳۵٪ کاهش مییابد.
درمان: شامل جراحی، شیمیدرمانی، پرتودرمانی، ایمنیدرمانی و درمان هدفمند است.
３. انواع نادر سرطان پوست
کارسینوم سلول مرکل (MCC)
- ویژگیها: رشد سریع، ممکن است گسترش پیدا کند، دو سوم موارد در مردان، بیشتر در افراد سفیدپوست بالای ۵۰ سال.
- علائم: برجستگی قرمز یا بنفش بدون درد در نواحی آفتابخورده.
- پیشآگاهی: نرخ زنده ماندن در پنج سال ۶۵٪.
- درمان: جراحی، شیمیدرمانی، پرتودرمانی یا ایمنیدرمانی.
کارسینوم سباسه (SC)
- ویژگیها: تهاجمی، از غدد چربی پوست، عمدتاً در سر یا گردن افراد بالای ۶۰ سال.
- علائم: برآمدگیهای بدون درد به رنگ پوست، زرد، صورتی یا قرمز.
- پیشآگاهی: در مرحله اولیه نرخ بقا ۷۸٪، در صورت متاستاز ۵۰٪.
- درمان: اغلب جراحی میکروگرافیک موهس.
درماتو فیبروسارکوم پروتوبیرانس (DFSP)
- ویژگیها: رشد کند از لایه میانی پوست و به ندرت گسترش پیدا میکند.
- علائم: برجستگی کوچک شبیه جوش، لکه زبر یا جای زخم.
- پیشآگاهی: نرخ بقای ۱۰ ساله ۹۹٪، پس شانس زنده ماندن طولانیمدت در این سرطان بیشتر است.
- درمان: جراحی میکروگرافیک موهس، جراحی برداشتن، پرتودرمانی یا درمان هدفمند.
４. مراحل پیشسرطانی
کراتوزهای اکتینیک (AKs)
- چیست: ضایعات پیشسرطانی ناشی از UV، حدود ۴۰ میلیون آمریکایی به آن مبتلا هستند.
- علائم: لکههای قهوهای، جوش، لکه زبر، لبهای ترکخورده، رنگهای قرمز، صورتی، خاکستری، زرد، سفید یا برنزه.
- پیشآگاهی: برداشتن به پیشگیری از سرطان پوست کمک میکند، اما نیاز به معاینه سالیانه دارد.
- درمان: خراش دادن، فریز کردن، پیلینگ شیمیایی، لیزر یا داروهای موضعی.
تشخیص سرطان پوست
تشخیص زودهنگام سرطان پوست نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان دارد. معمولاً فرآیند تشخیص شامل چند مرحله است:
１. معاینه فیزیکی
متخصص پوست ابتدا یک معاینه کامل فیزیکی انجام میدهد و پوست شما را از سر تا پا بررسی میکند. برای تشخیص دقیقتر، اغلب از درماتوسکوپ استفاده میشود؛ ابزاری دستی با بزرگنمایی بالا که ساختارهای زیر سطح پوست را نشان میدهد. با این روش، بسیاری از ضایعات مشکوک قابل شناسایی هستند و در حدود ۹۰٪ موارد همین معاینه اولیه برای تشخیص کافی است.
２. نمونهبرداری (بیوپسی)
اگر ضایعهای مشکوک به بدخیمی باشد، متخصص پوست نمونهبرداری یا بیوپسی انجام میدهد. در این روش:
- محل مورد نظر با بیحسی موضعی (معمولاً لیدوکائین) بیحس میشود.
- یک قطعه کوچک از پوست برداشته شده و به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده میشود.
- پاتولوژیست بررسی میکند که آیا سلولها خوشخیم یا بدخیم هستند و نوع سرطان را تعیین میکند.
３. نکات مهم درباره نمونهبرداری
نمونهبرداری یک روش تشخیصی است، نه درمانی. حتی اگر پوست پس از برداشتن نمونه به ظاهر سالم شود، ممکن است هنوز سلولهای سرطانی در اطراف وجود داشته باشند و نیاز به درمان کامل داشته باشید.
پس از تأیید سرطان، متخصص پوست بر اساس نوع، اندازه و محل ضایعه، برنامه درمانی مناسب شامل جراحی، فریز کردن، داروهای موضعی یا روشهای پیشرفته مانند جراحی میکروگرافیک موهس را تعیین میکند.
４. اهمیت تشخیص زودهنگام
هر چه سرطان پوست زودتر شناسایی شود، احتمال موفقیت درمان و بقای بیمار بالاتر است. به همین دلیل خودآزمایی منظم پوست و مراجعه سریع به متخصص در صورت مشاهده ضایعات مشکوک، بسیار حیاتی است.
پیشگیری از سرطان پوست
سرطان پوست قابل پیشگیری است. اقدامات زیر به محافظت از پوست کمک میکنند:
- از آفتاب بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر پرهیز کنید.
- لباس محافظ و کلاه لبهدار پهن بپوشید (کلاههای بیسبالی کافی نیستند).
- ضدآفتاب با SPF 30 یا بالاتر و ترجیحاً مرطوبکننده رنگی استفاده کنید. هر دو ساعت تمدید شود.
- میزان کافی ضدآفتاب بزنید: حدود ۳۰ میلیلیتر برای بدن و به اندازه یک سکه برای صورت و گردن.
- معاینات سالیانه پوست توسط متخصص پوست، به ویژه برای افراد با پوست روشن، موهای بلوند یا قرمز، کک و مک زیاد، سابقه سوختگی یا سابقه خانوادگی سرطان پوست.
اگر سابقه سرطان پوست دارید، ممکن است نیاز به معاینه مکرر باشد:
- غیرملانوما: دو بار در سال برای چند سال اول، سپس سالیانه.
- ملانوما: هر ۳-۶ ماه در دو سال اول، سپس هر شش ماه تا سه تا پنج سال و بعد سالانه.
تقویت سیستم ایمنی
سیستم ایمنی نقش کلیدی در مبارزه با سرطان دارد. نکات مهم در رابطه با تقویت سیستم ایمنیتان که باید رعایت کنید عبارتاند از:
- دوری از سیگار
- رژیم غذایی متعادل و سرشار از میوه و سبزیجات
- کاهش استرس
- خواب کافی
- ورزش منظم
جمعبندی
سرطان پوست در مردان شایع و گاهی کشنده است، اما با تشخیص زودهنگام، مراقبت منظم و پیشگیری صحیح میتوان آن را کنترل کرد. شناخت علائم اولیه، خودآزمایی منظم پوست و مراجعه به متخصص برای معاینات سالیانه، نقش مهمی در افزایش شانس درمان موفق دارد.
همچنین محافظت روزانه از پوست در برابر آفتاب، استفاده از کرم ضدآفتاب مناسب و پوشش محافظ، میتواند خطر ابتلا به سرطان پوست را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. رعایت این نکات ساده اما مؤثر، راز زندگی سالم و ایمن در برابر این بیماری است.