توسط : آکنه یکی از شایعترین مشکلات پوستی در جهان است و سالانه میلیونها نفر را درگیر میکند. این عارضه معمولا از دوران بلوغ آغاز میشود و بیشترین شیوع آن بین سنین ۱۲ تا ۲۴ سالگی است، اما بسیاری از بزرگسالان نیز همچنان با جوش و آکنه دستوپنجه نرم میکنند. اگرچه درمان قطعی برای آکنه وجود ندارد، اما تحقیقات جدید نشان میدهند که رژیم غذایی میتواند نقش مهمی در شدت یا کنترل آن داشته باشد. در این مقاله بررسی میکنیم که رژیم ضد آکنه چیست، کدام غذاها ممکن است آکنه را تشدید کنند و چه خوراکیهایی میتوانند به داشتن پوستی شفافتر کمک کنند.
آکنه چگونه ایجاد میشود؟
آکنه زمانی شکل میگیرد که منافذ پوست با ترکیبی از چربی (سبوم)، سلولهای مرده پوست و باکتریها مسدود شوند. این انسداد میتواند باعث التهاب و ایجاد جوشهای سرسیاه، سرسفید، چرکی یا حتی کیستهای دردناک شود.
در دوران بلوغ، بدن هورمونی به نام عامل رشد شبهانسولینی ۱ (IGF-1) را بیشتر تولید میکند. این هورمون با افزایش ترشح سبوم، میتواند شرایط را برای تشدید آکنه فراهم کند. جالب است بدانید که برخی غذاها سطح IGF-1 را در بدن افزایش میدهند و به همین دلیل، رژیم غذایی به یکی از موضوعات مهم در مدیریت آکنه تبدیل شده است.
نقش رژیم غذایی در بروز یا تشدید آکنه
سالها تصور میشد که رژیم غذایی تأثیر چندانی بر آکنه ندارد، اما مطالعات جدیدتر نشان دادهاند که برخی الگوهای غذایی میتوانند بهطور مستقیم یا غیرمستقیم بر شدت جوشها اثر بگذارند.
طبق نتایج یک نظرسنجی، بیش از ۷۰٪ افراد معتقدند غذاهای چرب، سرخکردنی، لبنیات، شکلات و نوشیدنیهای گازدار باعث بدتر شدن آکنه میشوند. هرچند همه این باورها بهطور کامل از نظر علمی ثابت نشدهاند، اما برخی از آنها پشتوانه پژوهشی دارند.
غذاهایی که ممکن است آکنه را تشدید کنند
１. غذاهای با شاخص و بار گلیسمی بالا (GI و GL)
شاخص گلیسمی (GI) نشان میدهد یک ماده غذایی با چه سرعتی قند خون را افزایش میدهد و بار گلیسمی (GL) علاوه بر GI، مقدار کربوهیدرات مصرفی را هم در نظر میگیرد.
فرمول محاسبه GL:
= GL (GI ×مقدار کربوهیدرات در هر وعده)÷ ۱۰۰
هرچه غذا فرآوریشدهتر باشد، معمولا GI و GL بالاتری دارد. این نوع غذاها میتوانند باعث افزایش IGF-1 و در نتیجه تشدید آکنه شوند.
نمونههایی از غذاهای با GI یا GL بالا عبارتند از:
- نان سفید و محصولات آرد سفید
- غلات صبحانه شیرین شده مثل کورنفلکس و برنجک
- اوتمیل فوری و غلات فرآوری شده
- برنج سفید دانه کوتاه
- ماکارونیهای غنی شده
- تنقلاتی مانند کیک برنجی و پاپکورن
- برخی میوهها و سبزیجات مانند آناناس، طالبی، سیبزمینی و کدو
２. محصولات لبنی
شیر، پنیر، ماست و بستنی در برخی افراد میتوانند باعث تشدید آکنه شوند. علت دقیق این موضوع هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما احتمالا به تأثیر لبنیات بر هورمونها و IGF-1 مربوط میشود. حذف یا کاهش لبنیات در برخی افراد منجر به بهبود قابل توجه پوست شده است.
３. شکلات
شکلات مخصوصا انواع شیرین آن ممکن است علائم آکنه را بدتر کند. حتی در یک مطالعه کوچک مشاهده شد که شکلات تلخ ۱۰۰٪ کاکائو نیز در برخی مردان جوان با سابقه آکنه، باعث افزایش جوش شده است.
４. غذاهای چرب و سرخکردنی
برخلاف باور عمومی، شواهد علمی قویای وجود ندارد که نشان دهد مصرف چربی غذایی مستقیما باعث آکنه میشود. پوست چرب بیشتر به فعالیت غدد چربی مربوط است و ارتباطی با مقدار چربی مصرفی در غذا ندارد.
غذاهایی که ممکن است به کاهش آکنه کمک کنند
اگرچه هنوز رژیم غذایی خاصی بهعنوان درمان قطعی آکنه معرفی نشده، اما برخی مواد غذایی میتوانند به کاهش التهاب و بهبود وضعیت پوست کمک کنند. مثل:
غذاهای سرشار از اسیدهای چرب امگا-۳
امگا-۳ خاصیت ضدالتهابی دارد و میتواند شدت آکنه را کاهش دهد. منابع خوب امگا-۳ شامل موارد زیر میشود:
- ماهیهای چرب مانند سالمون، ساردین و خالمخالی
- تخممرغهای محلی یا تغذیه شده با علف
- گردو و بادام
- بذر کتان و دانه خردل
- سویا و فرآوردههایی مانند توفو
- اسفناج و کلمپیچ
- گوشت گاو تغذیه شده با علف
غذاهای غنی از فیبر و آنتیاکسیدان
فیبر به تنظیم قند خون کمک کرده و آنتیاکسیدانها با التهاب مقابله میکنند. میوهها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل میتوانند در یک رژیم ضد آکنه نقش حمایتی داشته باشند.
دفترچه غذایی؛ ابزاری ساده اما مؤثر برای بهبود آکنه
از آنجا که واکنش بدن افراد به غذاها متفاوت است، داشتن دفترچه غذایی میتواند بسیار کمککننده باشد. در این دفترچه:
- تمام وعدههای غذایی و میانوعدهها را یادداشت کنید.
- وضعیت پوست و شدت آکنه را هر روز ثبت کنید.
- این روند را حداقل چند هفته ادامه دهید.
پزشک یا متخصص پوست میتواند با بررسی این یادداشتها، ارتباط احتمالی بین غذاها و بروز جوش را تشخیص دهد و توصیههای دقیقتری به شما ارائه کند.
طبق گزارش انجمن متخصصان پوست آمریکا (AAD)، معمولا حدود ۱۲ هفته زمان لازم است تا تغییرات رژیم غذایی تأثیر قابل توجهی روی پوست نشان دهد. بنابراین صبر و تداوم در این مسیر بسیار مهم است.
نکات کلی برای کنترل بهتر آکنه
- شستشوی صورت دو بار در روز و بعد از تعریق یا ورزش
- شستن منظم موها، بهویژه موهای چرب
- استفاده از محصولات مراقبت پوست و آرایش غیرکومدونزا و بدون چربی
- خودداری از دستکاری و کندن جوشها
- پرهیز از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض آفتاب
- مدیریت استرس و توجه به سلامت روان
جمعبندی
عوامل غذایی میتوانند بر شدت آکنه تأثیر بگذارند، اما این تأثیر در افراد مختلف متفاوت است. برخی افراد با کاهش مصرف لبنیات و غذاهای با GI بالا و افزایش مصرف امگا-۳، فیبر و مواد غذایی گیاهی، بهبود قابل توجهی را تجربه میکنند.
اما باید توجه داشت که تغییر رژیم غذایی بهتنهایی آکنه را درمان نمیکند. بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که رژیم غذایی سالم، روتین مراقبت پوستی مناسب و در صورت نیاز، درمان دارویی در کنار هم قرار بگیرند.
منبع: medicalnewstoday
