توسط : اسکار جوش یا جای آکنه یکی از تجربههای رایج و آزاردهنده پوستی است که میتواند ظاهر پوست را ناهموار، کدر و ناهماهنگ کند. اگر شما هم به دنبال بهترین روش برای درمان اسکارها هستید، احتمالا نام اسیدتراپی و رتینول را زیاد شنیدهاید. در این میان، دو ترکیب محبوب یعنی آزلائیک اسید (یکی از گزینههای ملایم اسیدتراپی) و رتینول (از خانواده رتینوئیدها) نقش مهمی در ترمیم پوست دارند.
در این مقاله تفاوت عملکرد این دو ترکیب، مزایا و معایبشان و بهترین روش استفاده برای درمان انواع اسکار آکنه را بررسی میکنیم تا بتوانید با توجه به نوع پوست و شدت اسکار، بهترین انتخاب را داشته باشید.
اسکار جوش زمانی ایجاد میشود که التهاب ناشی از آکنه، به عمق پوست نفوذ کرده و کلاژن را تخریب کند. نتیجه این آسیب، فرورفتگیهایی مانند آیس پیک (جای عمیق)، باکسکار (لبهدار و پهن) و رولینگ (موجدار) است. اگر این اسکارها درمان نشوند، بهصورت دائمی باقی میمانند.
ترکیباتی مثل آزلائیک اسید و رتینول، با لایهبرداری کنترلشده و تحریک بازسازی پوست، نقش مهمی در اصلاح این بافتهای آسیبدیده دارند.
آزلائیک اسید چیست و چگونه اسکار جوش را بهبود میدهد؟
آزلائیک اسید یک اسید طبیعی است که از غلاتی مانند گندم و جو استخراج میشود. این ترکیب به دلیل اثرات ضدالتهابی، ضدباکتریایی و روشنکنندگی ملایم خود، یکی از ایمنترین گزینهها برای درمان جای جوش بهویژه در پوستهای حساس و تیره محسوب میشود.
مزایای آزلائیک اسید برای درمان اسکار آکنه
- کاهش التهاب و قرمزی جای جوش
- بهبود لکهای تیره و PIH تا حدود ۶۰%
- لایهبرداری ملایم بدون خشک کردن پوست
- ایمن برای پوستهای تیره و مستعد لک
- خطر پایین تحریک و سوزش نسبت به سایر اسیدها
بر اساس بررسیهای جدید در سال ۲۰۲۵، کرمهای حاوی آزلائیک اسید ۱۵–۲۰٪ میتوانند اسکارهای سطحی را تا ۶۰٪ بهبود دهند.
چه زمانی آزلائیک اسید مناسب شماست؟
- پوست حساس دارید
- اسکارها سطحی هستند
- لک پس از جوش (PIH) بیشتر از فرورفتگی اذیتتان میکند
- پوست تیره دارید و نگران تیرهتر شدن اسکارها هستید
رتینول چیست و چطور به اسکار جوش کمک میکند؟
رتینول یکی از مشتقات ویتامین A و عضو خانواده رتینوئیدها است. این ترکیب یکی از شناختهشدهترین مواد برای افزایش سرعت نوسازی سلولی و تحریک قوی کلاژنسازی است. به همین دلیل، برای اسکارهای عمیقتر گزینهی بسیار مؤثری محسوب میشود.
مزایای رتینول برای درمان اسکار آکنه
- افزایش سرعت بازسازی پوست
- پر کردن اسکارهای فرورفته مثل آیسپیک و باکسکار
- یکنواخت کردن بافت پوست
- اثرات همزمان ضدپیری و ضدچروک
- کاهش چربی اضافی و بهبود آکنه فعال
طبق تحقیقات، رتینول میتواند تولید کلاژن را تا ۳۰٪ افزایش دهد و اسکارهای عمیق را تا ۷۰٪ بهبود بخشد.
چه زمانی رتینول انتخاب بهتری است؟
- اسکارهای فرورفته و قدیمی دارید
- منافذ بزرگ و بافت ناهموار دارید
- به دنبال همزمان کاهش خطوط ریز و چربی پوست هستید
- پوست نسبتا مقاومی دارید
- مقایسه کامل آزلائیک اسید و رتینول
جدول زیر یک نگاه سریع و قابلمقایسه به این دو ترکیب ارائه میدهد:
| ویژگی | آزلائیک اسید | رتینول |
| نوع عملکرد | لایهبرداری ملایم + ضدالتهاب | لایهبرداری عمقی + تحریک کلاژن |
| اثر روی اسکار | مناسب اسکارهای سطحی و لک | مناسب اسکارهای عمیق و فرورفته |
| تحریک پوست | بسیار کم | متوسط تا زیاد |
| ایمنی پوست تیره | بسیار بالا | متوسط |
| سرعت اثر | ۴–۸ هفته | ۶–۱۲ هفته |
| روشنکنندگی | بسیار عالی | خوب |
| ضدپیری همزمان | کم | بسیار قوی |
| نیاز به ضدآفتاب | معمولی | کاملاً ضروری |
مزایا و معایب آزلائیک اسید و رتینول
مزایای آزلائیک اسید
- ایمن برای پوست حساس
- مناسب لکهای پشتجوش
- کاهش التهاب و قرمزی
- بدون ریسک تشدید لک
معایب آزلائیک اسید
- در اسکارهای عمیق اثر محدود دارد
- غلظتهای مؤثر (۲۰٪) ممکن است کمی گران باشند
مزایای رتینول
- از بین بردن اسکارهای عمیق
- تحریک قوی کلاژن
- تاثیر همزمان روی منافذ، چربی و چینوچروک
معایب رتینول
- خشکی و تحریک اولیه
- حساسیت شدید به آفتاب
- منع مصرف در بارداری
بهترین روش استفاده از آزلائیک اسید و رتینول
نحوه استفاده از آزلائیک اسید
- روزی ۱–۲ بار
- بعد از شستشو و قبل از مرطوبکننده
- مناسب غلظت ۱۰–۲۰٪
- میتوان صبح و شب استفاده کرد
نحوه استفاده از رتینول
- فقط شبها
- شروع با غلظت پایین (۰.۱–۰.۳٪)
- هفتهای ۲–۳ شب، سپس تدریجی افزایش
- استفاده از مرطوبکننده الزامی
- ضدآفتاب قوی (SPF 30+) صبحها
آیا میتوانیم هر دو را با هم استفاده کنیم؟
بله، بهترین روش ترکیبی این است:
- صبح: آزلائیک اسید
- شب: رتینول
این ترکیب برای افرادی که اسکار عمیق + لک دارند فوقالعاده عمل میکند.
جمعبندی
- اگر پوستتان حساس، تیره یا مستعد لک است: آزلائیک اسید بهترین شروع است.
- اگر اسکارهای فرورفته، قدیمی و عمیق دارید: رتینول عملکرد بهتری دارد.
- اگر هم لک دارید هم اسکار عمیق: ترکیب صبح آزلائیک + شب رتینول بهترین نتیجه را میدهد.
در نهایت، انتخاب بین آزلائیک اسید و رتینول باید بر اساس نوع پوست، شدت اسکار و میزان تحمل پوست انجام شود. با روتین درست و استفاده مداوم، رسیدن به پوستی صاف و یکنواختتر کاملا امکانپذیر است.
سؤالات متداول
１. آیا آزلائیک اسید و رتینول همزمان قابل استفاده هستند؟
بله، اما در زمانهای جدا (صبح آزلائیک، شب رتینول) تا پوست تحریک نشود.
２. چند وقت طول میکشد تا اسکارها بهبود پیدا کنند؟
معمولا ۴ تا ۱۲ هفته، بسته به نوع اسکار و نظم در استفاده زمان میبرد تا اسکارها بهبود پیدا کنند.
３. آیا ضدآفتاب بعد از رتینول و آزلائیک ضروری است؟
کاملا. مخصوصا هنگام استفاده از رتینول، چون UV اسکارها را بدتر میکند.
４. برای پوست حساس آزلائیک مناسبتر است یا رتینول؟
قطعا آزلائیک اسید برای پوستهای حساس انتخاب مناسبتری است.
５. برای درمان اسکارهای عمیق چه چیزی توصیه میشود؟
رتینول یا فرم قویتر آن یعنی ترتینوئین برای درمان اسکارهای عمیق پیشنهاد میشود.